# İhya — Dinî Metinler Kaynakçası

Bu dosya, oyunda (`ihya3d.html`) geçen **tüm âyet, hadîs ve dua metinlerini**; oyunda geçtiği yeri,
metnin kendisini, kaynağını ve derlenme/erişim tarihini listeler.

> **Amaç:** Yayın öncesi dinî içeriğin **ehlince (bir âlim/ilâhiyatçı) teyit** edilmesi (bkz. YAPILACAKLAR
> "Dinî İçerik Notu"). Meâller kısaltılmış/sadeleştirilmiştir; birebir lafız için aşağıdaki kaynaklara bakılmalı.
>
> **Derlenme tarihi:** 2026-07-06 (kaynak koddan `ihya3d.html`).
> **Önerilen doğrulama kaynakları:**
> - Kur'ân meâli: **kuran.diyanet.gov.tr** (Diyanet İşleri Başkanlığı Meâli) — erişim: 2026-07-06.
> - Hadîs: **hadis.diyanet.gov.tr** (DİB Hadislerle İslam / Kütüb-i Sitte) ve ilgili muteber matbu külliyatlar.
> - Çeviri (AR/EN) yapılırken dinî metinler **çevrilmeyecek**; hedef dildeki muteber meâl/hadîs
>   kaynaklarından **doğrudan alınacak** (kullanıcı talimatı).

> **✅ İÇ DOĞRULUK TARAMASI (2026-07-08):** Oyundaki **~19 Kur'ân âyet atıfının tamamı** (sûre adı +
> âyet no) meâl ile karşılaştırıldı ve **doğru** bulundu — Bakara 2/43·125·158·238·261·271,
> Nisâ 4/58 (emanet+adalet ibaresi ikisi de 4/58'de)·4/135, Mâide 5/8, A'râf 7/180, Enfâl 8/1,
> İsrâ 17/35·78·79, Hucurât 49/10, Rahmân 55/9, Ra'd 13/28, Duhâ 93/10, Cum'a 62/9. TR↔EN
> atıflar tutarlı. **Hadîs koleksiyon atıfları** meşhur rivayetler için doğru; **kitap/bab
> numaraları** (ör. "Ezân 30") uzman/matbu külliyat teyidine bırakıldı. Meâller kısaltılmıştır;
> birebir lafız için muteber meâl esas alınmalı.

---

## 1) Kur'ân-ı Kerîm Âyetleri (meâl)

| # | Sûre/Âyet | Meâl (oyundaki kısaltılmış hâli) | Oyunda geçtiği yer |
|---|---|---|---|
| 1 | Bakara 2/43 | «Namazı dosdoğru kılın.» | Tezgâh (seccade craft) · Namaz görevi hatırlatması |
| 2 | Bakara 2/238 | «Namazlara ve orta namaza devam edin.» | Namaz vakti eğitimi (İkindi) |
| 3 | Bakara 2/271 | (Sadaka fazileti — açık/gizli sadaka) | Sadaka görevi eğitimi |
| 4 | Nisâ 4/58 | «Allah size, emanetleri ehline vermenizi emreder.» · «…hükmettiğinizde adaletle hükmedin.» | Emanet senaryosu · Emanet görevi · Adalet (ücret vakası) |
| 5 | Nisâ 4/135 | «Kendi aleyhinize de olsa adaleti ayakta tutan şahitler olun.» | Kadı-Adalet senaryosu |
| 6 | Mâide 5/8 | «Adaletli olun; bu, takvâya daha yakındır.» | Adalet görevi (Şehir) |
| 7 | A'râf 7/31 | «Yiyin, için; fakat israf etmeyin.» | Kazan (pekmez craft) |
| 8 | Enfâl 8/1 | «Allah'tan korkun ve aranızı düzeltin.» | Barıştırma (miras vakası) |
| 9 | İsrâ 17/35 | «Ölçtüğünüzde tam ölçün, doğru terazi ile tartın.» | Barıştırma (pazar vakası) |
| 10 | İsrâ 17/78 | «Güneşin kaymasından gecenin karanlığına kadar namaz kıl.» | Namaz vakti eğitimi (Öğle) |
| 11 | İsrâ 17/79 | «Gecenin bir kısmında sana mahsus nafile olarak teheccüd kıl.» | Namaz vakti eğitimi (gece/teheccüd) |
| 12 | Ra'd 13/28 | «Kalpler ancak Allah'ın zikriyle huzur bulur.» | Zikir/ezber eğitimi |
| 13 | Rahmân 55/9 | «…ölçüde ve tartıda haksızlık etmeyin.» | Adalet (su hakkı/ölçü vakası) |
| 14 | Duhâ 93/10 | «Dilenciyi azarlama.» | Dilenci senaryosu |
| 15 | Hucurât 49/10 | «Müminler ancak kardeştir; iki kardeşinizin arasını düzeltin.» | Barıştırma (sınır vakası) |
| 16 | Bakara 2/144 | (Yüzünü Mescid-i Harâm'a çevir — kıble) | Kıble öğrenme (namaz) |
| 17 | Bakara 2/158 | (Safâ-Merve — sa'y) | Umre bölümü (sa'y) |
| 18 | Nahl 16/69 | (Balda insanlar için şifâ) | (Arıcılık/bal — teyide muhtaç, gerekirse çıkar) |

> Not: Felak & Nâs sûreleri (koruyucu okuma) ve Fâtiha, ezber/koruma bölümlerinde sûre adıyla anılır.

---

## 2) Hadîs-i Şerîfler (meâl)

| # | Metin (oyundaki kısaltılmış hâli) | Kaynak (cite) | Oyunda geçtiği yer |
|---|---|---|---|
| 1 | «Bir müslüman ağaç diker de ondan bir canlı yerse, bu onun için sadaka olur.» | Buhârî, Hars 1 | Ağaç dikme / hayır görevi |
| 2 | «Susuz bir köpeğe su veren kişiyi Allah bağışladı.» | Buhârî, Şirb 9 | Canlıya su verme (hayır) |
| 3 | «Birbirinizi sevmedikçe cennete giremezsiniz; selamı aranızda yayın.» | Müslim, Îmân 93 | Selam görevi |
| 4 | «Cebrâil komşu hakkını o kadar tavsiye etti ki, mirasçı kılacak sandım.» | Buhârî, Edeb 28 | Komşuya ikram görevi |
| 5 | «Sadaka maldan bir şey eksiltmez.» | Müslim, Birr 69 | Sadaka görevi |
| 6 | «Cemaatle namaz, tek başına kılınandan yirmi yedi derece faziletlidir.» | Buhârî, Ezân 30 | Cemaat görevi (Cami) |
| 7 | «Kim ilim öğrenmek için bir yola girerse, Allah ona cennetin yolunu kolaylaştırır.» | Müslim, Zikir 38 | İlim meclisi görevi |
| 8 | «Senin vesilenle bir kişinin hidayete ermesi, kızıl develerden hayırlıdır.» | Buhârî, Cihâd 102 | Hayra davet görevi |
| 9 | «İnsanların en hayırlısı, insanlara en faydalı olanıdır.» | Taberânî, el-Mu'cemü'l-Evsat | Faydalı iş görevi · Tandır · Değirmen |
| 10 | «Kişinin yediği en helâl şey, kendi elinin emeğidir.» | Buhârî (Büyû') | Değirmen (un craft) |
| 11 | «İki rekât sabah sünneti, dünya ve içindeki her şeyden hayırlıdır.» | Müslim, Müsâfirîn 96 | Sabah namazı eğitimi |
| 12 | «Kuşluğun iki rekâtı her eklem için sadakaya yeter.» | Müslim, Müsâfirîn 84 | Kuşluk (duhâ) eğitimi |
| 13 | «Yatsıyı cemaatle kılan gecenin yarısını ihyâ etmiş gibidir.» | Müslim | Yatsı namazı eğitimi |
| 14 | «Peygamber tuvaletten çıkınca "Gufrâneke" derdi.» | Tirmizî, Tahâret 5 | Taharet/tuvalet âdâbı |
| 15 | «Temizlik imanın yarısıdır.» | Müslim, Tahâret 1 | Abdest/taharet eğitimi |
| 16 | «En hayırlınız Kur'ân'ı öğrenen ve öğretendir.» | Buhârî, Fedâilü'l-Kur'ân | Kur'ân/ilim eğitimi |
| 17 | «Bana bir salavât getirene Allah on rahmet eder.» | Müslim | Salavât ezberi |
| 18 | «En güzel isimler Allah'ındır…» (Esmâ-i Hüsnâ) | (A'râf 7/180 temelli) | Esmâ ezberi |
| 19 | «Sadakaların en faziletlisi, dargınların arasını düzeltmektir.» | Ebû Dâvûd | Barıştırma (sınır vakası) |
| 20 | «Birbirinize küsüp sırt çevirmeyin; kardeş olun.» | Buhârî | Barıştırma (miras vakası) |
| 21 | «Bizi aldatan bizden değildir.» | Müslim | Barıştırma (pazar vakası) · Ticaret âdâbı |
| 22 | «Beyyine (delil) davacıya düşer.» | Beyhakî (Sünen) | Kadı-Adalet senaryosu |
| 23 | «Müslümanlar üç şeyde ortaktır: su, ot ve ateş.» | Ebû Dâvûd | Adalet (su hakkı vakası) |
| 24 | «İşçiye ücretini, teri kurumadan verin.» | İbn Mâce | Adalet (ücret vakası) |
| 25 | «Emaneti olmayanın imanı yoktur.» | Ahmed b. Hanbel (Müsned) | Emanet senaryosu |
| 26 | «Gizli sadaka, Rabbin öfkesini söndürür.» | Tirmizî | Dilenci senaryosu |
| 27 | «Sağa ve sola selâm ile (namazın bitişi).» | Tirmizî, Salât 188 | Namaz kılış âdâbı |
| 28 | «Girerken sol, çıkarken sağ ayak (tuvalet âdâbı).» | Tirmizî, Tahâret 5 | Taharet âdâbı |
| 29 | «Her aydan üç gün oruç, bütün seneyi oruçlu geçirmek gibidir.» (Eyyâm-ı Bîz) | Buhârî, Savm 60 | Dolunay/Eyyâm-ı Bîz hatırlatması (üst HUD ay evresi 13-14-15) |

> **Not (imtihan soruları):** İmtihan Meydanı'ndaki bazı `cite` alanları fıkhî bilgi notudur (ör. "İmam ve bir
> cemaat yeterlidir", "Abdestin farzları: yüz, kollar, başın meshi, ayaklar") — hadîs/âyet lafzı değil, ders
> özetidir; yine de fıkhî doğruluğu teyit edilmeli.

---

## 3) Dua / Zikir Metinleri (ezber bölümü)

| # | Metin | Kaynak/Not | Oyunda geçtiği yer |
|---|---|---|---|
| 1 | «Elhamdü lillâhi Rabbil âlemîn» (Hamd) | Fâtiha 1/2 | Zikir ezberi |
| 2 | «Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed» (Salavât) | Müslim (fazileti) | Salavât ezberi |
| 3 | «Estağfirullâhe'l-azîm» (İstiğfâr) | — | İstiğfâr ezberi |
| 4 | «Yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Kuddûs…» (Esmâ-i Hüsnâ) | A'râf 7/180 | Esmâ ezberi |
| 5 | «Gufrâneke» (tuvalet çıkışı duası) | Tirmizî, Tahâret 5 | Taharet |

---

## 4) Ara Bulma (Sulh) & Hükmetme (Adalet) — Genişletilmiş Vaka Havuzları

**Faz 6.21 (2026-07-09):** Barıştırma (sulh) ve Kadı-Adalet senaryolarının her biri **3 → 13 vakaya** çıkarıldı
(10'ar yeni vaka). Vakalar oyunda **karışık sırayla** (rastgele, ardışık tekrar etmeden) sorulur. Kaynak seçiminde
**önce Kur'ân âyeti, âyet yoksa sahih hadîs** esas alındı. Metinler TR/EN/AR üç dilde paraleldir; **AR ref'leri
Kur'ân mushaf lafzı + muteber hadîs Arapça metnidir** (çeviri değil). Kitap/bab no ve tam tahriç uzman teyidine tâbidir.

### 4a) Sulh (Ara Bulma) — yeni 10 vaka

| Vaka | Âyet | Hadîs |
|---|---|---|
| Karı-koca dargınlığı | «Sulh (barış) daha hayırlıdır…» (Nisâ 4/128) | «Sizin en hayırlınız, ailesine en hayırlı olanınızdır.» (Tirmizî) |
| İki topluluğun kavgası | «İki topluluk çarpışırsa aralarını düzeltin… adaletle davranın; Allah âdilleri sever.» (Hucurât 49/9) | «İnsanların arasını düzelten yalancı sayılmaz.» (Buhârî) |
| Borç meselesi | «Borçlu darda ise… mühlet verin; bağışlamanız daha hayırlıdır.» (Bakara 2/280) | «Darda kalana mühlet veren/bağışlayanı Allah gölgesinde gölgelendirir.» (Müslim) |
| Üç günden fazla küslük | — | «Kardeşine üç günden fazla küs durması helâl olmaz; hayırlıları önce selam verendir.» (Buhârî, Edeb; Müslim) |
| Sıla-i rahim (küskün akrabalar) | — | «Rızkının genişlemesini isteyen sıla-i rahim yapsın.» (Buhârî) · «Asıl bağ kuran, kesildiğinde bağlayandır.» (Buhârî) |
| Dedikodu (gıybet) kırgınlığı | «Gıybet etmeyin… zannın çoğundan sakının; bir kısım zan günahtır.» (Hucurât 49/12) · «…birbirinizi ayıplamayın.» (49/11) | — |
| Ortakların anlaşmazlığı | «Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin.» (Bakara 2/188) | Hadîs-i kudsî: «İki ortak hıyanet etmedikçe üçüncüsü benim…» (Ebû Dâvûd) |
| Kuyu paylaşımı | — | «Müslümanlar üç şeyde ortaktır: su, ot, ateş.» (Ebû Dâvûd) · «Fazla su men edilmez.» (Buhârî) |
| Selamsız komşular | — | «…selamı aranızda yayın (tâ ki sevesiniz).» (Müslim) · «Hayırlınız önce selam verendir.» (Ebû Dâvûd) |
| Komşu eziyeti | — | «Komşusu şerrinden emin olmayan (kâmil) iman etmez.» (Buhârî) · «Cebrâil komşuyu… tavsiye etti.» (Buhârî) |

### 4b) Adalet (Hükmetme) — yeni 10 vaka

| Vaka | Âyet | Hadîs |
|---|---|---|
| Emanet inkârı | «Allah emanetleri ehline vermenizi emreder.» (Nisâ 4/58) | «Beyyine davacıya, yemin inkâr edene düşer.» (Beyhakî; Tirmizî) |
| Sınır taşını oynatma | «…adaletle hükmedin.» (Nisâ 4/58) | «Yerin sınır işaretlerini değiştirene Allah lânet etsin.» (Müslim) |
| Buluntu (lukata) kese | «Emanetleri ehline verin.» (Nisâ 4/58) | «Bir yıl ilan et; sahibi kabını/bağını (alâmetini) söylerse ver.» (Buhârî; Müslim — Lukata) |
| Ölçü-tartı hilesi | «Ölçüde hile yapanların vay hâline!…» (Mutaffifîn 83/1-3) | «Bizi aldatan bizden değildir.» (Müslim) |
| Miras taksimi | «Allah çocuklarınız hakkında… (paylarını) emreder.» (Nisâ 4/11) · «Bunlar Allah'ın sınırlarıdır.» (Nisâ 4/13) | — |
| Şahitlik / yalancı şahit | «Kendi aleyhinize de olsa adaleti ayakta tutan şahitler olun.» (Nisâ 4/135) | «En büyük günahlar… (biri) yalan şahitliktir.» (Buhârî) |
| Ekine giren sürü (Dâvûd-Süleyman) | «Dâvûd ile Süleyman… ekin hakkında hüküm veriyorlardı… onu Süleyman'a kavrattık; her birine hüküm ve ilim verdik.» (Enbiyâ 21/78-79) | — |
| Rüşvet ve kayırma | «…(malı) hâkimlere aktarıp insanların malından bir kısmını günahla yemeyin.» (Bakara 2/188) | «Rüşvet veren de alan da lânetlenmiştir.» (Ebû Dâvûd; Tirmizî) |
| Şahitsiz (yazılmamış) borç | «Belli süreye borçlandığınızda onu yazın… iki şahit tutun.» (Bakara 2/282) | «Beyyine davacıya, yemin inkâr edene düşer.» (Beyhakî) |
| Sözünden dönme (ahde vefa) | «Akitlerinizi (sözlerinizi) yerine getirin.» (Mâide 5/1) | «Münafığın alâmeti üçtür: …söz verince döner.» (Buhârî) |

### 4c) Emanet (Emanet Ulaştırma) — yeni 10 vaka (Faz 6.22)

Emanet senaryosu da **3 → 13 vakaya** çıkarıldı; her vakaya **kendi kaynağı** eklendi (önceden tek sabit ref vardı).
Diyalog artık `c.ref` (vakaya özel) gösterir.

| Vaka (emanet türü) | Âyet | Hadîs |
|---|---|---|
| Komşu kesesi → kardeş | «Emanetleri ehline verin.» (Nisâ 4/58) | «Sana emânet edene öde, hıyanet edene hıyanet etme.» (Ebû Dâvûd; Tirmizî) |
| Dul bohçası → akraba | «Emanetleri ehline verin.» (Nisâ 4/58) | «Emaneti olmayanın imanı yoktur, ahdi olmayanın dini yoktur.» (Ahmed) |
| Yetim mirası → vasî | «Yetim malını haksız yiyenler karınlarına ateş doldururlar.» (Nisâ 4/10) · «Yetim malına en güzel şekilde yaklaşın.» (En'âm 6/152) | — |
| Ariyet (ödünç kap) iade | «Emanetleri ehline verin.» (Nisâ 4/58) | «Ariyet (ödünç) geri verilir, borç ödenir.» (Ebû Dâvûd; Tirmizî) |
| Mühürlü vedia | «…emanet ve ahitlerini gözetenler.» (Mü'minûn 23/8) | «Sana emânet edene öde…» (Ebû Dâvûd; Tirmizî) |
| Buluntu (lukata) kese | — | «Bir yıl ilan et; sahibi kabını/bağını söylerse ver.» (Buhârî; Müslim) |
| Zekât kesesi → fakir | «Sadakalar ancak fakirler, düşkünler… içindir.» (Tevbe 9/60) | «(Zekât) zenginlerinden alınır, fakirlerine verilir.» (Buhârî) |
| Borç ödemesi → alacaklı | — | «Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür.» (Buhârî) · «Hayırlınız borcunu en güzel ödeyendir.» (Buhârî) |
| Yetim nafakası → hoca | «Yetim malına, rüşdüne erene dek en güzel şekilde yaklaşın.» (İsrâ 17/34) | — |
| Satış bedeli → ortak | «Ölçü ve tartıyı adaletle tam yapın.» (En'âm 6/152) | «Doğru, güvenilir tüccar peygamberlerle beraberdir.» (Tirmizî) |
| Mushaf → talebe (ilim) | — | «Benden bir âyet de olsa ulaştırın.» (Buhârî) · «En hayırlınız Kur'ân'ı öğrenen ve öğretendir.» (Buhârî) |
| Muhtaç yardımı → dul | — | «Dul ve yoksula koşan, Allah yolunda cihad eden gibidir.» (Buhârî; Müslim) |
| Vasiyet → oğul | «…ölüm gelip mal bırakacaksa vasiyet etmesi farz kılındı.» (Bakara 2/180) | «Vasiyet edeceği olanın, vasiyeti yazılı olmadan iki gece geçirmesi doğru değildir.» (Buhârî; Müslim) |

---

## 4d) Tam Hac Menâsiki (Faz 6.24 — bitiş ekranından ücretli yolculuk)

"Dünya İhyâ Edildi" ekranından sonra oyuncu **kesb-i helâlinden ücret ödeyip Hacca gider** (Umre'den ayrı, tam menâsik).

| Aşama | Âyet | Hadîs |
|---|---|---|
| Hac farîzası (bitiş ekranı notu) | «Ona yol bulabilenlerin Beyt'i haccetmesi Allah'ın insanlar üzerindeki hakkıdır.» (Âl-i İmrân 3/97) | — |
| İhram + telbiye | — | (Telbiye: «Lebbeyk Allâhümme lebbeyk…») |
| Arafat vakfesi | (Bakara 2/197-198 hac ayları/vakfe) | «Hac Arafat'tır.» (Tirmizî) |
| Müzdelife | «Meş'ar-i Harâm'ın yanında Allah'ı anın.» (Bakara 2/198) | — |
| Şeytan taşlama (cemre) | (Hac 22/28 menâsik) | — |
| Kurban (hedy) | «Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.» (Kevser 108/2) · «Onların ne etleri ne kanları Allah'a ulaşır; O'na ulaşan takvânızdır.» (Hac 22/37) | — |
| Tavâf-ı ziyâret + namaz | «Makām-ı İbrâhîm'i namaz yeri edinin.» (Bakara 2/125) | — |
| Sa'y (Safâ-Merve) | «Safâ ile Merve Allah'ın nişânelerindendir.» (Bakara 2/158) | — |
| Tıraş / halk → Hac tamam | — | «Kim Allah için hacceder, kötü söz ve günah işlemezse anasından doğduğu gün gibi (günahsız) döner.» (Buhârî) |

---

## 5) Metodoloji & Uyarılar
- Meâller **oyun içi kısaltılmış/sadeleştirilmiş** hâlleriyle listelenmiştir; **birebir lafız** için Diyanet
  meâli ve matbu hadîs külliyatları esas alınmalıdır.
- Bazı hadîslerin farklı tariklerde farklı numaraları/lafızları vardır; `cite` alanları **yaklaşık** yer
  gösterir, kesin tahric için muhaddis kontrolü gerekir.
- **Zayıf/tartışmalı** rivayet ihtimali olanlar (ör. bazı fazilet hadîsleri) yayın öncesi ayrıca gözden geçirilmeli.
- Yeni eklenen dinî metinler bu dosyaya **eklenerek** güncel tutulmalı (her yeni craft/senaryo/ders için).

_Son güncelleme: 2026-07-06._